{"id":1377,"date":"2026-02-04T11:16:21","date_gmt":"2026-02-04T10:16:21","guid":{"rendered":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/czy-ucieczka-wyklucza-obrone-konieczna"},"modified":"2026-07-27T16:40:57","modified_gmt":"2026-07-27T14:40:57","slug":"czy-ucieczka-wyklucza-obrone-konieczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/czy-ucieczka-wyklucza-obrone-konieczna","title":{"rendered":"Czy ucieczka wyklucza obron\u0119 konieczn\u0105?"},"content":{"rendered":"

Nie. Kodeks karny nie nak\u0142ada na osob\u0119 zaatakowan\u0105 obowi\u0105zku ucieczki - i to jedna z najwa\u017cniejszych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy obron\u0105 konieczn\u0105 a stanem wy\u017cszej konieczno\u015bci. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 unikni\u0119cia starcia sama w sobie nie odbiera prawa do obrony.<\/p>\n

Czego przepis nie zawiera<\/h2>\n

Art. 25 \u00a7 1 Kodeksu karnego: nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpo\u015bredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.<\/p>\n

W tym zdaniu nie ma s\u0142owa o tym, \u017ce obrona musi by\u0107 jedynym<\/em> wyj\u015bciem. Nie ma warunku wyczerpania innych mo\u017cliwo\u015bci ani obowi\u0105zku wycofania si\u0119.<\/p>\n

Por\u00f3wnanie, kt\u00f3re to unaocznia<\/h2>\n

Art. 26 \u00a7 1, dotycz\u0105cy stanu wy\u017cszej konieczno\u015bci, zawiera warunek wprost: nie pope\u0142nia przest\u0119pstwa, kto dzia\u0142a w celu uchylenia bezpo\u015bredniego niebezpiecze\u0144stwa, je\u017celi niebezpiecze\u0144stwa nie mo\u017cna inaczej unikn\u0105\u0107<\/strong>, a dobro po\u015bwi\u0119cone przedstawia warto\u015b\u0107 ni\u017csz\u0105 od ratowanego.<\/p>\n

Ustawodawca potrafi\u0142 wi\u0119c zapisa\u0107 zasad\u0119 subsydiarno\u015bci - i zapisa\u0142 j\u0105 w art. 26, a nie w art. 25. Brak takiego warunku przy obronie koniecznej nie jest przeoczeniem.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy obydwoma kontratypami omawiamy szerzej w tek\u015bcie o tym, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 obrona konieczna od stanu wy\u017cszej konieczno\u015bci<\/a>.<\/p>\n

Ucieczka a bezpo\u015brednio\u015b\u0107 zamachu<\/h2>\n

Ucieczka ma jednak znaczenie w innym kontek\u015bcie - jako element stanu faktycznego. Je\u017celi to napastnik<\/strong> ucieka albo odst\u0119puje od napa\u015bci, zamach przestaje by\u0107 bezpo\u015bredni. Dzia\u0142anie podj\u0119te po tym momencie nie odpiera ju\u017c niczego, a warunek bezpo\u015brednio\u015bci z art. 25 \u00a7 1 nie jest spe\u0142niony.<\/p>\n

Kluczowe pytanie brzmi wi\u0119c nie \u201eczy mog\u0142em uciec\", lecz \u201eczy zamach w chwili mojego dzia\u0142ania nadal trwa\u0142 lub bezpo\u015brednio zagra\u017ca\u0142\"<\/strong>.<\/p>\n

Czy ucieczka wp\u0142ywa na wsp\u00f3\u0142mierno\u015b\u0107<\/h2>\n

Art. 25 \u00a7 2 opisuje przekroczenie granic jako sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej sprawca zastosowa\u0142 spos\u00f3b obrony niewsp\u00f3\u0142mierny do niebezpiecze\u0144stwa zamachu<\/strong>. Punktem odniesienia jest niebezpiecze\u0144stwo zamachu - nie to, czy istnia\u0142a droga odwrotu.<\/p>\n

Nie znaczy to, \u017ce okoliczno\u015bci zdarzenia s\u0105 bez znaczenia. Ca\u0142okszta\u0142t sytuacji podlega ocenie, ale sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 oddalenia si\u0119 nie przekszta\u0142ca automatycznie obrony w eksces.<\/p>\n

Gdy granice zostan\u0105 przekroczone<\/h2>\n

Kodeks przewiduje wtedy trzy rozwi\u0105zania: art. 25 \u00a7 2 pozwala s\u0105dowi zastosowa\u0107 nadzwyczajne z\u0142agodzenie kary albo odst\u0105pi\u0107 od jej wymierzenia; art. 25 \u00a7 2a wy\u0142\u0105cza karalno\u015b\u0107 przy odpieraniu zamachu polegaj\u0105cego na wdarciu si\u0119 do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegaj\u0105cy do nich ogrodzony teren (chyba \u017ce przekroczenie by\u0142o ra\u017c\u0105ce); art. 25 \u00a7 3 wy\u0142\u0105cza karalno\u015b\u0107 przy przekroczeniu pod wp\u0142ywem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okoliczno\u015bciami zamachu<\/strong>.<\/p>\n

Ten ostatni przepis bywa istotny w\u0142a\u015bnie w sytuacjach, w kt\u00f3rych po fakcie \u0142atwo powiedzie\u0107 \u201emo\u017cna by\u0142o odej\u015b\u0107\".<\/p>\n

Wymiar cywilny<\/h2>\n

Art. 423 Kodeksu cywilnego r\u00f3wnie\u017c nie wprowadza obowi\u0105zku ucieczki: kto dzia\u0142a w obronie koniecznej, odpieraj\u0105c bezpo\u015bredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro w\u0142asne lub innej osoby, nie jest odpowiedzialny za szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 napastnikowi<\/strong>.<\/p>\n

\n

Podstawa prawna:<\/strong> art. 25 \u00a7 1, 2, 2a i 3 oraz art. 26 \u00a7 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383); art. 423 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795). Materia\u0142 ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Najwa\u017cniejsze<\/h3>\n
    \n
  • Art. 25 nie zawiera obowi\u0105zku ucieczki ani wymogu wyczerpania innych mo\u017cliwo\u015bci.<\/li>\n
  • Zasada subsydiarno\u015bci wyst\u0119puje tylko przy stanie wy\u017cszej konieczno\u015bci (art. 26 \u00a7 1).<\/li>\n
  • Znaczenie ma ucieczka napastnika<\/strong> - ko\u0144czy bezpo\u015brednio\u015b\u0107 zamachu.<\/li>\n
  • Wsp\u00f3\u0142mierno\u015b\u0107 ocenia si\u0119 wzgl\u0119dem niebezpiecze\u0144stwa zamachu, nie wzgl\u0119dem drogi odwrotu.<\/li>\n
  • Art. 25 \u00a7 3 uwzgl\u0119dnia strach usprawiedliwiony okoliczno\u015bciami napa\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nie - Kodeks karny nie nak\u0142ada obowi\u0105zku ucieczki. Zasada subsydiarno\u015bci dotyczy stanu wy\u017cszej konieczno\u015bci, a nie obrony koniecznej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1378,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pozwolenie-na-bron"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1377"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1680,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1377\/revisions\/1680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/strzelasz.pl\/pozwolenie-na-bron\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}