Czy mogę mieć broń, jeśli leczę się psychiatrycznie?

Sam fakt leczenia psychiatrycznego nie jest w ustawie wymieniony jako przeszkoda. Ustawa posługuje się węższymi, zdefiniowanymi pojęciami, a ocenę pozostawia lekarzowi i psychologowi upoważnionemu. To rozróżnienie decyduje o odpowiedzi.

Co dokładnie wyklucza ustawa

Art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wymienia trzy przesłanki zdrowotne. Pozwolenia nie wydaje się osobom:

• pkt 2 - z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej,
• pkt 3 - wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
• pkt 4 - uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych.

Nigdzie nie pada sformułowanie „leczy się psychiatrycznie", „korzystał z terapii" ani „przyjmuje leki". Ustawa odsyła do konkretnej definicji.

Definicja, do której odsyła przepis

Art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego stanowi, że osobą z zaburzeniami psychicznymi jest osoba:

• chora psychicznie (wykazująca zaburzenia psychotyczne),
• upośledzona umysłowo,
• wykazująca inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.

Ostatni człon jest kluczowy: przy „innych zakłóceniach" definicja zawiera warunek dotyczący potrzeby pomocy niezbędnej do funkcjonowania. Nie każde rozpoznanie i nie każda terapia automatycznie wypełniają ten opis.

Kto o tym rozstrzyga

Nie urzędnik i nie sam wnioskodawca. Art. 15 ust. 3 wymaga, by osoba występująca z wnioskiem przedstawiła organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne stwierdzające, że nie należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że może dysponować bronią. Orzeczenia wydają lekarz upoważniony i psycholog upoważniony.

To oni oceniają stan zdrowia w odniesieniu do ustawowych przesłanek. Decyzja organu opiera się następnie na treści orzeczeń.

Co to znaczy w praktyce

• Zatajanie nie ma sensu. Orzeczenie wydaje się po badaniu, a jego celem jest właśnie ocena tych przesłanek. Niezgodność między stanem faktycznym a orzeczeniem obciąża wnioskodawcę.
• Brak orzeczeń kończy sprawę. Art. 17 ust. 4: organ odmawia wydania pozwolenia osobie, która nie przedstawiła orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. To odmowa obligatoryjna.
• Uprawnienia badającego trzeba zweryfikować przed wizytą. Orzeczenie od osoby bez upoważnienia jest w postępowaniu bezużyteczne.
• Przesłanki działają także później. Art. 18 ust. 1 pkt 2 nakazuje cofnąć pozwolenie osobie, która należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Jeżeli okoliczności zdrowotne pojawią się po wydaniu decyzji, przesłanka cofnięcia jest spełniona.

Uzależnienia - osobna przesłanka

Art. 15 ust. 1 pkt 4 dotyczy uzależnienia od alkoholu lub substancji psychoaktywnych i jest przesłanką samodzielną, niezależną od pkt 2 i 3. Powiązany jest z nią art. 18 ust. 1 pkt 4, nakazujący cofnąć pozwolenie osobie, która nosi broń albo przemieszcza się z bronią rozładowaną po użyciu alkoholu, środka odurzającego, substancji psychotropowej lub środka zastępczego.

Gdzie szukać informacji

Listę lekarzy i psychologów upoważnionych wskazuje właściwy organ - w praktyce informacji udziela komenda wojewódzka Policji, często także stowarzyszenie, do którego należysz. Szerzej o samych badaniach piszemy w tekście o tym, jakie badania są wymagane przy pozwoleniu na broń, a pełną procedurę rozpisujemy w tekście o tym, jak zdobyć pozwolenie na broń.