Co to jest kaliber wagomiarowy?

Kaliber wagomiarowy to sposób oznaczania średnicy przewodu lufy stosowany w broni gładkolufowej. Nie podaje wymiaru w milimetrach ani calach - opiera się na masie ołowianej kuli pasującej do lufy. To dlatego mniejsza liczba oznacza większy kaliber.

Skąd bierze się ta liczba

Wartość odpowiada liczbie jednakowych kul ołowianych o średnicy przewodu lufy, które razem ważą jeden funt. Kaliber 12 oznacza więc, że z funta ołowiu powstanie 12 takich kul; kaliber 20 - że dwadzieścia, a skoro jest ich więcej, każda jest mniejsza.

Stąd zależność odwrotna: im wyższa liczba, tym mniejsza średnica lufy. Kaliber 12 jest większy od 16, a 16 od 20.

Wyjątkiem jest oznaczenie .410, które podaje średnicę w calach, mimo że dotyczy broni gładkolufowej.

Gdzie to pojęcie występuje w ustawie

Art. 10 ust. 4 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, wyliczając broń przysługującą do celów ochrony osób i mienia, wymienia m.in. strzelby powtarzalne o kalibrze wagomiarowym 12.

Ma to praktyczne znaczenie dla kolekcjonerów: art. 10 ust. 4 pkt 7 stanowi, że do celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych przysługuje broń, o której mowa w pkt 1-6 - a więc katalog obejmuje także tę pozycję.

Przy celu sportowym art. 10 ust. 4 pkt 4 wymienia po prostu broń gładkolufową, bez wskazywania kalibru.

Dwa różne systemy w jednej ustawie

Warto zwrócić uwagę, że ustawa posługuje się obydwoma sposobami oznaczania, w zależności od rodzaju broni:

• milimetry - przy broni z lufami gwintowanymi, np. „bocznego zapłonu z lufami gwintowanymi, o kalibrze do 6 mm" oraz „centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi, o kalibrze do 12 mm" (art. 10 ust. 4 pkt 4),
• kaliber wagomiarowy - przy strzelbach (art. 10 ust. 4 pkt 2 lit. d).

To rozróżnienie bywa źródłem pomyłek na egzaminie: „kaliber 12" w kontekście strzelby i „kaliber do 12 mm" w kontekście broni gwintowanej to dwie zupełnie różne wielkości.

Znaczenie przy egzaminie praktycznym

Sprawdzian strzelecki ze strzelby gładkolufowej ma własne parametry - załącznik nr 2 do rozporządzenia MSWiA z 28 lipca 2023 r. przewiduje tarczę TS3, 15 metrów, 3 naboje z pociskiem kulowym, postawę stojącą, 3 minuty i zaliczenie po oddaniu co najmniej 2 celnych strzałów w pole punktowe tarczy.

Sprawdzian trzeba zaliczyć ze wszystkich rodzajów broni palnej objętych wnioskiem (§ 5 ust. 5), więc dopisanie strzelby to kolejne strzelanie do zaliczenia.

Amunicja do broni gładkolufowej - wyjątek w przepisach

Art. 10 ust. 6 pkt 3 zakazuje posiadania amunicji z pociskami podkalibrowymi, z płaszczem lub elementem wiodącym wykonanym z tworzyw sztucznych - z wyłączeniem amunicji przeznaczonej do strzelania z broni gładkolufowej.

To jedno z miejsc, w których ustawa traktuje broń gładkolufową odrębnie, i częsty temat pytań egzaminacyjnych.