Odpowiedzialność za nielegalne posiadanie broni reguluje art. 263 Kodeksu karnego. Przepis nie zawiera jednej kary, tylko cztery różne typy czynów o bardzo różnym ciężarze. Poniżej ich zestawienie w brzmieniu ustawowym.
Cztery warianty z art. 263 Kodeksu karnego
- Wyrób broni palnej albo amunicji lub handel nimi bez wymaganego zezwolenia zagrożone jest karą pozbawienia wolności od roku do lat 10.
- Posiadanie broni palnej lub amunicji bez wymaganego zezwolenia zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
- Udostępnienie lub przekazanie broni albo amunicji osobie nieuprawnionej przez osobę, która ma zezwolenie, zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
- Nieumyślne spowodowanie utraty broni palnej lub amunicji pozostającej zgodnie z prawem w dyspozycji sprawcy zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Trzeci i czwarty wariant dotyczą osób, które mają pozwolenie. To odpowiedź na częste przekonanie, że posiadacz pozwolenia jest bezpieczny w każdej sytuacji. Pożyczenie broni koledze na strzelnicy albo jej zagubienie to odrębne czyny zabronione.
Obowiązek zawiadomienia o utracie broni
Z czwartym wariantem wiąże się obowiązek administracyjny. Posiadacz broni, który ją utracił, jest obowiązany niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili stwierdzenia utraty, zawiadomić o tym Policję albo Żandarmerię Wojskową. Naruszenie tego obowiązku jest jedną z przesłanek obowiązkowego cofnięcia pozwolenia.
Co nie zmienia kwalifikacji
Znaczenia nie ma to, że broń nie była używana ani że została odziedziczona. Nie ma też znaczenia, że egzemplarz jest stary, o ile pozostaje bronią palną w rozumieniu ustawy. Definicje ustawowe przesądzają o zakresie odpowiedzialności, dlatego warto wiedzieć, co uznaje się za broń palną.
Odrębną kategorią jest broń, której posiadanie nie wymaga pozwolenia, oraz broń palna pozbawiona cech użytkowych, podlegająca rejestracji na innych zasadach. Te przypadki nie mieszczą się w art. 263 § 2.
Konsekwencje poza prawem karnym
Skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo stanowi samodzielną przeszkodę w wydaniu pozwolenia na broń. Osoba skazana należy do kręgu osób, którym pozwolenia nie wydaje się, a ta sama przesłanka po stronie posiadacza prowadzi do obowiązkowego cofnięcia już wydanego pozwolenia.
Inaczej mówiąc, skutek nie kończy się na postępowaniu karnym: zamyka też drogę do legalnego posiadania broni na przyszłość.
Legalna droga jest opisana i przewidywalna
Cała procedura ma ustaloną kolejność: cel i ważna przyczyna, członkostwo w stowarzyszeniu, orzeczenia lekarskie i psychologiczne, egzamin przed komisją Policji, decyzja, zakup na podstawie zaświadczenia i rejestracja w ciągu 5 dni. Opisuje ją przewodnik o tym, jak zdobyć pozwolenie na broń. Kwestię alkoholu omawia osobno artykuł o karach za noszenie broni po alkoholu, a legalne miejsca treningu zbiera zestawienie najlepszych strzelnic w Polsce.
Podstawa prawna: art. 263 § 1-4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny; art. 13 ust. 1, art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 1 oraz art. 25 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. 2024 poz. 485).
Najważniejsze
- Posiadanie broni palnej bez zezwolenia: od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
- Wyrób lub handel bez zezwolenia: od roku do 10 lat.
- Udostępnienie broni osobie nieuprawnionej: do 2 lat, mimo posiadanego pozwolenia.
- Nieumyślna utrata broni: do roku pozbawienia wolności.
- Utratę broni trzeba zgłosić w ciągu 24 godzin od stwierdzenia.
