Jak odczytać kaliber zapisany w systemie calowym?

Oznaczenia takie jak .22, .38 czy .45 podają średnicę pocisku lub przewodu lufy w calach, zapisaną jako ułamek dziesiętny. Zapis .22 oznacza więc dwadzieścia dwie setne cala. Ponieważ cal to 25,4 mm, przeliczenie sprowadza się do jednego mnożenia.

Jak przeliczyć

Wystarczy pomnożyć wartość ułamkową przez 25,4:

• .22 × 25,4 ≈ 5,6 mm,
• .38 × 25,4 ≈ 9,7 mm,
• .45 × 25,4 ≈ 11,4 mm,
• .50 × 25,4 = 12,7 mm.

Przeliczenie jest przybliżone, bo producenci mierzą średnicę w różnych miejscach - raz między polami gwintu, raz między bruzdami. Dlatego naboje o zbliżonych oznaczeniach nie są zamienne.

Dlaczego to ma znaczenie prawne

Ustawa o broni i amunicji operuje wyłącznie milimetrami przy broni z lufami gwintowanymi. Art. 10 ust. 4 pkt 4 wskazuje przy celu sportowym broń palną bocznego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 6 mm oraz centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 12 mm.

Art. 10 ust. 4 pkt 1, dotyczący ochrony osobistej, mówi o pistoletach lub rewolwerach centralnego zapłonu o kalibrach od 6 mm do 12 mm, a pkt 2 dodaje m.in. karabinki samoczynne o kalibrze od 5,45 mm do 7,62 mm.

Żeby sprawdzić, czy dany nabój mieści się w tych granicach, trzeba więc umieć przeliczyć oznaczenie calowe na milimetry. Popularny .22 LR to ok. 5,6 mm, a więc mieści się w limicie do 6 mm dla broni bocznego zapłonu.

Trzy różne systemy oznaczeń

• Calowy - .22, .308, .45. Wartość w setnych lub tysięcznych cala.
• Metryczny - 9 × 19, 7,62 × 39. Pierwsza liczba to średnica pocisku, druga długość łuski.
• Wagomiarowy - stosowany w broni gładkolufowej, oparty na masie kul ołowianych. Tam im wyższa liczba, tym mniejsza lufa. Szerzej: co to jest kaliber wagomiarowy.

Typowe pułapki

• Nazwa handlowa to nie wymiar. Oznaczenia takie jak .38 Special czy .357 Magnum wskazują konkretny nabój, nie tylko średnicę - i mimo różnych liczb mogą mieć zbliżoną średnicę pocisku.
• Ta sama średnica, różne naboje. Zbliżony wymiar nie oznacza zamienności; różni się długość łuski, ciśnienie i geometria komory nabojowej.
• Amunicja musi pasować do broni objętej pozwoleniem. Art. 12 ust. 2 przewiduje zaświadczenie uprawniające do nabycia broni i amunicji do tej broni.

Czego nie wolno niezależnie od kalibru

Art. 10 ust. 6 zakazuje posiadania amunicji szczególnie niebezpiecznej, m.in. z pociskami pełnopłaszczowymi zawierającymi rdzeń wykonany z materiału twardszego niż stop ołowiu (pkt 2) oraz amunicji wytworzonej niefabrycznie (pkt 4) - z wyłączeniem wytwarzanej na własny użytek przez posiadaczy pozwolenia myśliwskiego, sportowego lub kolekcjonerskiego.