Czy w Polsce można legalnie posiadać broń palną?

Tak. Posiadanie broni palnej w Polsce jest legalne, jeżeli masz na nią pozwolenie wydane przez komendanta wojewódzkiego Policji - albo jeżeli broń należy do jednej z kategorii, które pozwolenia w ogóle nie wymagają. Poniżej rozkładamy oba tory na czynniki pierwsze i pokazujemy, gdzie w ustawie znaleźć konkretną podstawę.

Zasada jest prosta: broń palna wymaga pozwolenia

Punktem wyjścia jest art. 9 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Broń palną i amunicję do niej można posiadać na podstawie pozwolenia wydanego przez komendanta wojewódzkiego Policji właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu osoby zainteresowanej. Nie decyduje więc adres zameldowania sprzed lat ani miejsce pracy, tylko to, gdzie faktycznie mieszkasz.

Pozwolenie ma formę decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 określa się w niej trzy rzeczy: cel, w jakim zostało wydane, rodzaj broni oraz liczbę egzemplarzy. To ostatnie zaskakuje wiele osób - pozwolenie nie jest bezterminowym blankietem na dowolny arsenał, tylko dokumentem z konkretnym limitem, który później można rozszerzać osobnym wnioskiem.

Osiem celów, w jakich wydaje się pozwolenie

Art. 10 ust. 2 wymienia cele, w jakich pozwolenie się wydaje: ochrona osobista, ochrona osób i mienia, cele łowieckie, sportowe, rekonstrukcji historycznych, kolekcjonerskie, pamiątkowe oraz szkoleniowe. Każdemu celowi odpowiada inna „ważna przyczyna”, którą trzeba wykazać przed organem - katalog znajdziesz w art. 10 ust. 3.

W praktyce dla osoby prywatnej realne są trzy ścieżki. Najczęściej wybierana jest sportowa, która wymaga członkostwa w stowarzyszeniu strzeleckim, kwalifikacji sportowych z art. 10b (czyli patentu strzeleckiego) oraz licencji zawodniczej PZSS. Druga to kolekcjonerska, gdzie wystarczy udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu kolekcjonerskim. Trzecia to pamiątkowa, dostępna, gdy broń trafiła do ciebie w drodze spadku, darowizny lub wyróżnienia. Różnice między dwiema pierwszymi opisujemy w tekście o tym, czym różni się pozwolenie sportowe od kolekcjonerskiego.

Osobno stoi ochrona osobista. Tu ustawa stawia poprzeczkę wyraźnie wyżej: ważną przyczyną jest stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia (art. 10 ust. 3 pkt 1). Samo poczucie zagrożenia czy mieszkanie w niespokojnej okolicy to za mało - organ oczekuje udokumentowanych, powtarzalnych zdarzeń.

Kiedy pozwolenie nie jest potrzebne

Art. 11 wylicza sytuacje, w których pozwolenia się nie wymaga. Dla przeciętnego czytelnika najistotniejsze są cztery punkty:

• Strzelanie na strzelnicy (pkt 2) - używanie broni w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych na strzelnicy działającej na podstawie zezwolenia właściwego organu. To dlatego można pojechać na komercyjną strzelnicę i strzelać pod okiem instruktora, nie mając żadnych uprawnień.
• Broń pneumatyczna (pkt 9) - nie wymaga pozwolenia, choć podlega rejestracji, jeśli przekracza ustawowy próg energii.
• Broń palna rozdzielnego ładowania wytworzona przed 1885 r. oraz jej repliki (pkt 10) - stąd popularność czarnoprochowych rewolwerów.
• Broń palna alarmowa o kalibrze do 6 mm (pkt 11).

Warto też pamiętać o art. 45: broń palna w celach szkoleniowych i sportowych może być używana wyłącznie na strzelnicach. Legalne posiadanie nie oznacza więc dowolności co do miejsca strzelania.

Kto pozwolenia nie dostanie

Art. 15 ust. 1 zawiera zamknięty katalog przeszkód. Pozwolenia nie wydaje się osobom przed 21. rokiem życia (wyjątek z ust. 2 dopuszcza 18 lat na broń sportową lub łowiecką na wniosek klubu czy szkoły), osobom z zaburzeniami psychicznymi lub istotnymi zaburzeniami funkcjonowania psychologicznego, uzależnionym od alkoholu bądź substancji psychoaktywnych, nieposiadającym miejsca stałego pobytu w Polsce, a także skazanym prawomocnie za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Szerzej omawiamy to w artykule o tym, jakie sytuacje wykluczają wydanie pozwolenia.

Do wniosku dołącza się orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego (art. 15 ust. 3). Brak któregokolwiek z nich oznacza odmowę - art. 17 ust. 4 nie pozostawia organowi wyboru.

Obowiązki, które zaczynają się po odbiorze decyzji

Legalne posiadanie to nie tylko papier w szufladzie. Broń trzeba zarejestrować w ciągu 5 dni od nabycia (art. 13 ust. 1). Utratę broni zgłasza się niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 24 godzin od stwierdzenia (art. 25). Zmianę miejsca stałego pobytu - pisemnie w ciągu 14 dni (art. 26). Broń i amunicję przechowuje się i nosi w sposób uniemożliwiający dostęp osób nieuprawnionych (art. 32 ust. 1).

Za lekceważenie tych obowiązków grozi cofnięcie pozwolenia. Art. 18 ust. 1 nakazuje je cofnąć m.in. wtedy, gdy posiadacz przemieszcza się z rozładowaną bronią albo nosi broń, znajdując się po użyciu alkoholu lub środka odurzającego.